Tarih Bilimi Nedir 5

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin tarafı teselsül, bu olaylarla ait bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya beşer-dışı nüansı gözetmeksizin, arsa ve devir aralığının kestirildiği bir geçmiş devir dilimde, münasebet-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her meydanın güzeşteini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei laf konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara üstüne tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları çekmece önüne kırmızıınarak, muhtemel olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan olayların bir henüz evetşanabilmesi kadar bir olasılık olmadığından natür bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki eş kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber alıntı kanalıyla vukuf edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının tarafı teselsül çok henüz geniş bir mazmun gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta yavaş yavaş natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey değildir.[5]