Tarih Bilimi Nedir 4

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cenahı nöbet, bu olaylarla ilgili bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya âdemoğlu-dışı üstelikı gözetmeksizin, arz ve dem aralığının kestirildiği bir geçmiş dem dilimde, sebep-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın evvelini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lakırtı konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara ilişkin tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları boşluk önüne düzenınarak, olanaklı başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan vakaların bir henüz yaşanabilmesi kabilinden bir mümkünlık olmadığından huy bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki eş hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber kabız aracılığıyla veri edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cenahı nöbet çok henüz geniş bir medlul dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta anbean huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey bileğildir.[5]