Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen enam şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rağbet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilgili ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve sınırlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle hatlan ve giderek anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. ırlamakler temel murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki murabbaklere (üçlük veya ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise enam dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında tekrar edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

ırlamaknün sınırlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir enam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece nüshası bakımından bir sınırlama gerçekleşemez.

ırlamaklerin heybetli çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. ırlamakler bu şekilde enamın finansı olurlar ve enamın her kesimine hitap eden sanatçılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir çalgı türüdür. ırlamakler çoğu nöbet, bir huy fenomenı evet da bir kahramanlık mukabilsında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, zemin adlarının, ayrıca mevzuların de değiştiği görüldüğü derunin, nerede doğduklarını saptamak mecalleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü türküler olarak dü fark yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı derunine vadi uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoğu kez katakulli havaları zemin alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırık gökyüzü adı verilmektedir.

Türklerde aksiyonlenen konulara için de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına için türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Huy türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Merasim türküleri
İş türküleri
önlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Baziçe türküleri
Tab ve hayvan türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve ızdırapklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri